Lovina & Noord-Bali · 6 min leestijd
Dagtrip naar Pemuteran vanuit Lovina: Biorock, schildpadden en de stille baai
Gratis snorkelen boven koraal dat op stalen frames groeit, babyschildpadjes en een slaperige baai met uitzicht op Java. Zo breng je een dag door in Pemuteran, en wanneer Menjangan de betere keuze is.

Pemuteran is precies wat mensen bedoelen als ze zeggen dat Bali vroeger zo was. Het kleine vissersdorp in het uiterste noordwesten ligt rond een kalme baai, met de heuvels van West Bali National Park erachter en de bergen van Oost-Java aan de overkant van het water. Een dagtrip naar Pemuteran vanuit Lovina geeft je drie dingen in één ontspannen uitstapje: snorkelen direct vanaf het zand boven een van de bekendste koraalherstelprojecten ter wereld, een schildpaddenopvang en een rustige lunch met vis, met je voeten bijna in zee.
Je dagtrip naar Pemuteran plannen
Vanuit de heuvels boven Banjar rijd je in ongeveer een uur en tien minuten over de kustweg naar het westen, door Seririt, langs wijngaarden, vissershavens en de kliffen van Pura Pulaki. Vertrek uiterlijk om 7.30 uur. De zee is 's ochtends meestal het kalmst en het helderst, voordat de middagbries opsteekt, en je wilt om 9 uur in het water liggen.
- 8.45 uur: aankomst in Pemuteran, snorkelspullen huren op het strand.
- 9 tot 11 uur: snorkelen bij het Biorock-rif.
- 11.30 uur: bezoek aan de schildpaddenopvang van Reef Seen.
- 12.30 uur: lunch aan zee, daarna een lui uurtje op het strand.
- 14.30 uur: op de terugweg stoppen bij Pura Pulaki, thuis voor de zonsondergang.
In het droge seizoen, ruwweg april tot oktober, is het zicht onder water het best. In de natte maanden kan het water na zware regen troebel worden, maar te ruw om te zwemmen is het zelden.
Biorock: snorkelen boven een rif dat op staal groeit
Eind jaren negentig was een groot deel van het rif van Pemuteran beschadigd door koraalverbleking en destructieve visserij. Begin jaren 2000 begon het dorp, op initiatief van de lokale duikschoolhouder Yos Amerta, samen te werken met de mariene wetenschappers Thomas Goreau en Wolf Hilbertz, de uitvinder van de Biorock-techniek. Door stalen frames op de zeebodem loopt een zwakke stroom, waardoor mineralen zich op het metaal afzetten en koraal er sneller op groeit.
Vandaag liggen er tientallen constructies, in de vorm van koepels, bogen en zelfs een schildpad, zo'n 50 meter uit de kust op drie tot zeven meter diepte, verspreid over ongeveer twee hectare. Ze zijn inmiddels begroeid met hard en zacht koraal, sponzen en wolken kleine visjes. Snorkelen is gratis, al wordt een donatie of het kopen van een koraalfragment om te planten van harte aangemoedigd.

Begin bij het Biorock-informatiecentrum op het strand, waar je duikbrillen en vinnen kunt huren. Met je gezicht naar zee liggen de constructies aan je linkerhand. Ga het water in voor de rij aangemeerde boten, waar de zeebodem vrij is, en zwem dan naar links langs de frames. Gebruik rifvriendelijke zonnebrand of draag een rash guard, en ga nooit op de constructies staan: de stroom is onschadelijk, maar het koraal is kwetsbaar.
De schildpaddenopvang van Reef Seen en het strand van Pemuteran
Een klein stukje verderop over het zand ligt Reef Seen, de eerste duikschool van Pemuteran en de mensen die begin jaren negentig de lokale riffen als eersten in kaart brachten en een naam gaven. De schildpaddenopvang verzamelt eieren die anders weggehaald of verloren zouden gaan, en laat de jongen opgroeien in bassins tot ze sterk genoeg zijn voor de zee. Je kunt de babyschildpadjes van dichtbij zien en voor een klein bedrag een vrijlating sponsoren, meestal aan de waterlijn. Vraag bij de balie naar de actuele prijs en de tijden van vrijlating.
Het strand zelf heeft donker zand en is smal en rustig, met vissersboten onder de bomen en schaduwrijke tafels bij de strandcafés. Het loopt snel af, dus na een paar passen zwem je al. Voor de lunch maken de eenvoudige warungs aan de hoofdweg gegrilde vis en nasi campur voor lokale prijzen.
Warung de'Lekong
Een familiewarung aan de hoofdweg, bekend om het vaste menu van een aantal kleine Balinese gangen en om de bananenbeignets. Voordelig, hartelijk en een makkelijke stop na het zwemmen in de ochtend.
Pemuteran of Menjangan?
Pemuteran is ook de toegangspoort tot Menjangan, het beschermde rif in West Bali National Park, zo'n 20 minuten verder naar het westen over de weg en dan 30 tot 40 minuten met de boot vanaf Labuhan Lalang. Mensen vragen vaak welke van de twee beter is. Het eerlijke antwoord: het zijn twee heel verschillende dagen.
- Biorock in Pemuteran: vanaf het strand het water in, ondiep, gratis en makkelijk voor elke zwemmer. Het zicht kan middelmatig zijn en het koraal is nog jong en groeiend.
- Menjangan: helderder water, steile rifwanden, meer schildpadden en grotere vissen. Je hebt een boot, een parkgids en toegang tot het nationaal park nodig, meestal zo'n 200.000 IDR per persoon doordeweeks en meer in het weekend, plus de boot.
- Pemuteran is een ontspannen halve dag die je helemaal zelf invult. Menjangan is een volle dag die vroeger begint en een vast schema heeft.
- Zelfverzekerde snorkelaars met een langer verblijf doen ze allebei. Heb je één dag en wil je het mooiste rif, kies dan Menjangan.

Alle details over boten, prijzen en de mooiste riffen vind je in onze gids voor snorkelen bij Menjangan. Heb je meer met tempels dan met riffen, dan hoort Pura Pulaki op de terugweg bij onze tempelronde door Noord-Bali.

Tijdens een dagtrip naar Pemuteran steekt halverwege de middag de wind op en begint de baai te rimpelen, en dat is je teken om weer naar het oosten te rijden. Terug in Baliwood Lovina heb je nog tijd om af te spoelen onder de buitendouche en een duik te nemen voordat de zon ondergaat boven dezelfde zee waarin je die ochtend nog dreef.


